Het leren van een tweede taal wordt vaak gezien als een sociaal voordeel. Het zorgt ervoor dat u beter verkoopbaar bent, gemakkelijker kunt afluisteren en minder stressvol kunt reizen. Maar nieuwe gegevens suggereren dat er een biologische uitbetaling is die tot ver in de ouderdom reikt. Een studie gepubliceerd in het Journal of Alzheimer’s Disease in september 2019 wijst op een tastbaar verband tussen meertaligheid en een verminderd risico op het ontwikkelen van dementie.
Het onderzoek, geleid door universitair hoofddocent dr. Suzanne Tyas van de Universiteit van Waterloo, was niet gebaseerd op een willekeurige steekproef uit de algemene bevolking. In plaats daarvan analyseerde het gegevens van 325 rooms-katholieke nonnen die tot de orde van de School Sisters of Notre Dame in de Verenigde Staten behoorden. De cijfers zijn grimmig. Van de nonnen die slechts één taal spraken, ontwikkelde 31 procent dementie. Voor degenen die vier of meer talen vaardig spraken, daalde het percentage tot slechts 6 procent.
Waarom nonnen? Het geval voor gecontroleerde variabelen
Kijken naar religieuze zusters lijkt misschien een vreemde keuze voor een medische studie, maar het is eigenlijk een groot wetenschappelijk voordeel. De “Nun Study” begon in 1986 en heeft in de loop van de tijd bijna 700 zusters gevolgd. Omdat deze vrouwen een vergelijkbare volwassen levensstijl hadden, konden onderzoekers het effect van taal isoleren zonder het lawaai van variërende inkomsten, sociale steun, burgerlijke staat of toegang tot gezondheidszorg.
In de algemene bevolking fluctueren deze factoren enorm. Een meertalig persoon kan ook rijker zijn, actiever of betere toegang hebben tot gezondheidszorg. Deze variabelen vertroebelen meestal het water. In de Nun Study worden deze verstorende factoren constant gehouden. Hierdoor kunnen wetenschappers rechtstreeks kijken naar de manier waarop cognitieve en taalkundige vaardigheden een rol spelen bij de ziekte van Alzheimer en andere risico’s op dementie, waaronder de rol van neuronale hypertrofie, een toename van bepaalde zenuwcellen in de hersenen.
“In de Nun Study hebben we dus een groter vermogen om ons te concentreren op meertaligheid zonder dat deze wordt beïnvloed door al deze andere factoren die gewoonlijk van persoon tot persoon variëren tijdens de volwassenheid en die andere onderzoeken kunnen verzwakken.” – Dr. Suzanne Tyas
Het ‘gebruik het of verlies het’-principe
Waarom zou het spreken van meerdere talen helpen? De hersenen moeten harder werken bij het schakelen tussen talen. Het vereist cognitieve flexibiliteit. Tyas vergelijkt het met lichaamsbeweging voor het lichaam. Meertaligen krijgen extra mentale oefening waardoor hun hersenen beter in vorm blijven dan eentalige leeftijdsgenoten.
Dit komt overeen met het gevestigde advies om cognitief actief te blijven om dementie te voorkomen. De hersenen volgen de regel ‘gebruik het of verlies het’. Er is echter een nuance. Het is mogelijk dat de hersenen van mensen die meerdere talen spreken anders zijn gestructureerd, waardoor ze van nature beter bestand zijn tegen dementie. We kunnen niet definitief zeggen of de praktijk van het spreken van meerdere talen de bescherming veroorzaakt of dat inherente verschillen tussen deze individuen de werkelijke oorzaak zijn. Het uitvoeren van een onderzoek waarbij de ene groep een nieuwe taal leert en de andere niet, en deze vervolgens tientallen jaren volgt, is vrijwel onmogelijk uit te voeren.
Schrijven is misschien de betere keuze
Hier worden de bevindingen interessant. De onderzoekers keken niet alleen naar spraak. Ze onderzochten autobiografische essays die de nonnen als jonge volwassenen schreven, tientallen jaren voordat ze hun geloften aflegden. Ze analyseerden structuur, ideeëndichtheid, grammaticale complexiteit en inhoud.
Het resultaat? Geschreven taalvaardigheid had een sterker beschermend effect op dementie dan meertaligheid.
Dit is een belangrijke verschuiving in perspectief. In eerdere onderzoeken werd meertaligheid vaak geïsoleerd bekeken. Door het te vergelijken met andere maatstaven voor taalvaardigheid, suggereert het onderzoek dat het oefenen van taalvaardigheden op andere manieren, zoals complex schrijven, net zo nuttig kan zijn voor het verminderen van het risico op dementie.
Dementie is meer dan de ziekte van Alzheimer
Het is gebruikelijk om ‘Alzheimer’ en ‘dementie’ door elkaar te gebruiken, maar ze zijn niet hetzelfde. De ziekte van Alzheimer is slechts één van de ruim 400 vormen van dementie. Vasculaire dementie is een andere veel voorkomende vorm. Het begrijpen van dit onderscheid is van belang omdat de preventiestrategieën, hoewel ze elkaar overlappen, zich richten op verschillende onderliggende mechanismen.
Wat als je maar één taal spreekt?
Als u vier talen niet vloeiend spreekt, raak dan niet in paniek. Meertaligheid is slechts een onderdeel van een bredere preventiestrategie. Tyas merkt op dat dementie beter te voorkomen is dan veel mensen beseffen.
Verschillende gezondheidskeuzes bieden bescherming:
– Veel fysieke en mentale activiteit ondernemen
– Onderhouden van een sterk sociaal netwerk
– Goed eten
– Beheersing van gezondheidsproblemen zoals hoge bloeddruk
U hoeft niet vóór vrijdag Mandarijn te leren om uw hersenen te beschermen. Je hoeft het alleen maar te blijven gebruiken. Of dat nu is door een nieuwe taal te leren, complexe essays te schrijven of fysiek en sociaal actief te blijven, het doel is hetzelfde: de hersenen betrokken houden. De gegevens suggereren dat dit een echt verschil kan maken in de manier waarop uw hersenen ouder worden.
