Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej często polega na przyjmowaniu leków, ale stabilizację nastroju można znacznie poprawić, koncentrując się na codziennych czynnościach. Terapia rytmu interpersonalnego i społecznego (IPSRT) to ustrukturyzowane podejście, które pomaga osobom chorym na chorobę afektywną dwubiegunową zmniejszyć intensywność i częstotliwość wahań nastroju poprzez regulację snu, jedzenia i poziomu aktywności.
Nauka leżąca u podstaw terapii
Opracowany przez psycholog Ellen Frank, IPSRT opiera się na założeniu, że choroba afektywna dwubiegunowa często destabilizuje rytm dobowy człowieka — wewnętrzny zegar biologiczny organizmu. Rytm ten reguluje ważne funkcje, takie jak cykle snu i czuwania, reakcja na stres, produkcja hormonów i poziom energii. Zaburzony może pogorszyć objawy i zwiększyć częstotliwość nawrotów.
Dlaczego to ma znaczenie: Zaburzenia rytmu dobowego to nie tylko efekt uboczny choroby afektywnej dwubiegunowej; aktywnie przyczyniają się do niestabilności nastroju i zwiększają ryzyko samobójstwa.
Kluczowe elementy IPSRT
IPSRT koncentruje się na trzech głównych elementach przywracania stabilnej codziennej rutyny:
- Konsystencja snu: Utrzymanie regularnej pory kładzenia się i wstawania, nawet w weekendy, ma kluczowe znaczenie. Brak snu może bezpośrednio wywołać epizody maniakalne, podczas gdy stały sen stabilizuje cały system dobowy.
- Pary posiłków: Kolejnym kluczowym elementem jest ustalenie stałych pór posiłków. Dostosowanie jedzenia do naturalnego rytmu dobowego (spożywanie śniadania w ciągu dwóch godzin od przebudzenia, unikanie późnych posiłków) może również poprawić zdrowie metaboliczne.
- Ekspozycja na światło o poranku: Ekspozycja na światło słoneczne lub terapia światłem o poranku pomaga regulować rytm dobowy. Mózg i ciało wykorzystują światło do identyfikowania i wzmacniania stabilnych codziennych czynności.
Poza rutyną: rola relacji
IPSRT nie kończy się na osobistych nawykach. Bada także, jak powiązania międzyludzkie mogą wpływać na regulację nastroju. Rozwijanie komunikacji, rozwiązywanie konfliktów i tworzenie przewidywalnego harmonogramu z bliskimi może zmniejszyć stres i zapewnić potrzebne wsparcie społeczne.
Dlaczego to ma znaczenie: Izolacja i nieprzewidywalne relacje pogłębiają niestabilność nastroju w chorobie afektywnej dwubiegunowej. IPSRT ma na celu stworzenie poczucia przewidywalności i połączenia.
Śledź postępy i szukaj profesjonalnej pomocy
W celu monitorowania skuteczności zaleca się śledzenie codziennej aktywności i poziomu nastroju. Narzędzia takie jak dzienniki, planery lub aplikacje do śledzenia nawyków (Health Storylines, eMoods, Bearable, 90health, Daylio) mogą pomóc w zidentyfikowaniu dysfunkcji i wzmocnieniu pozytywnych zachowań.
Niezbędne jest, aby IPSRT było prowadzone we współpracy z psychiatrą lub psychoterapeutą. Realistyczne cele i ciągłe wsparcie są niezbędne do długoterminowego sukcesu.
Wniosek
W leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej konieczne jest przyjmowanie leków, ale styl życia – zwłaszcza nawyki stabilizujące rytm dobowy – może znacznie poprawić wyniki leczenia. IPSRT zapewnia ramy do tworzenia procedur i śledzenia postępów, ale profesjonalne wskazówki są kluczem do osiągnięcia trwałej stabilności.
