Als je naar Stand by Me hebt gekeken, herinner je je de modderscène nog. River Phoenix, Corey Feldman en Jerry O’Connell schreeuwen terwijl bloedzuigers zich aan hun armen, ruggen en benen hechten. Het is logisch waarom de gemiddelde persoon deze gesegmenteerde wormen als puur walgelijk beschouwt. Maar in een modern ziekenhuis redt datzelfde biologische mechanisme weefsel.
Bloedzuigers zijn niet alleen ongedierte. Het zijn specifieke medische hulpmiddelen.
Hoe bloedzuigers huidtransplantaties helpen redden
Het belangrijkste moderne gebruik van medicinale bloedzuigers betreft huidtransplantaties. Wanneer een arts weefsel transplanteert om brandwonden of andere verwondingen te behandelen, heeft de nieuwe plek vaak moeite met de bloedstroom. Aderen kunnen verstopt raken, waardoor bloed zich onder het transplantaat ophoopt. Als dat bloed niet beweegt, sterft het transplantaat.
Dit is waar Hirudo medicinalis in beeld komt. Een arts hecht de bloedzuiger aan de huid nabij het transplantaat. Terwijl het zich voedt, komt er een natuurlijk antistollingsmiddel vrij. Deze bloedverdunner voorkomt stolling in het omringende zachte weefsel.
De bloedzuiger zuigt niet alleen bloed; het houdt het bloed actief in beweging om ervoor te zorgen dat het nieuwe weefsel overleeft.
Zodra de bloedzuiger vol is, valt hij eraf. De patiënt blijft licht bloeden uit de prikplaats. Deze aanhoudende bloeding houdt de bloedsomloop in stand en stimuleert de groei van nieuwe aderen. Afhankelijk van de operatie kan het nodig zijn dat bloedzuigers gedurende maximaal twee dagen elke 20 minuten worden vervangen, gevolgd door intermitterend gebruik gedurende meerdere dagen.
De geschiedenis van medisch aderlating
Dit is geen nieuwe technologie. De oude Grieken en 19e-eeuwse Europese artsen gebruikten bloedzuigers voor aderlating. Ze geloofden in het in evenwicht brengen van de ‘humeuren’ van het lichaam door patiënten te laten bloeden. De behandelingen varieerden van zwarte ogen en hoofdpijn tot zwaarlijvigheid en melancholie.
In 1883 importeerden Franse medische professionals voor dit doel meer dan 40 miljoen bloedzuigers. De logica klopte niet, maar het instrument was effectief in het afzuigen van bloed. De moderne geneeskunde schrapte de ‘humor’-theorie, maar behield de antistollingsvoordelen voor gevasculariseerd weefsel.
Hoe de procedure werkt bij de patiënt
De ick-factor is reëel, maar artsen hebben manieren om ermee om te gaan.
– Verdoofd: Zenuwen rond het transplantaat of de opnieuw bevestigde vinger zijn tijdens de operatie doorgaans verdoofd.
– Natuurlijke verdoving: Bloedzuigers produceren hun eigen verdovingsmiddel tijdens het voeden.
– Aanbrengmethode: Artsen gebruiken vaak een plastic injectiespuit om de bloedzuiger aan te brengen, waardoor direct huidcontact wordt verminderd.
– Barrières: Er wordt gaas rond het behandelingsgebied geplaatst om te voorkomen dat de bloedzuiger ronddwaalt.
De hygiëne is streng. De huid wordt gereinigd met water en zeep en vervolgens gespoeld met gedestilleerd, niet-gechloreerd water. Artsen controleren het hemoglobinegehalte regelmatig om er zeker van te zijn dat het bloedverlies de patiënt niet schaadt. Ze controleren ook op infecties.
Waar kun je medicinale bloedzuigers krijgen?
Er bestaat een niche-industrie voor deze wezens. In 2004 keurde de Amerikaanse Food and Drug Administration het Franse bedrijf Ricarimpex SAS goed om bloedzuigers als medische hulpmiddelen op de markt te brengen. Ze sloten zich aan bij andere leveranciers die deze dieren minstens sinds 1975 in de VS leveren.
Bedrijven als Leeches USA verkopen ze voor tussen de $ 9 en $ 12 per stuk. Ziekenhuizen bewaren ze doorgaans in koelkasten. Het is een specifieke, gereguleerde toeleveringsketen voor een heel specifieke taak.
Andere griezelige behandelingen: maden
Bloedzuigers zijn niet het enige verontrustende hulpmiddel in de geneeskunde. Veel artsen brengen gedesinfecteerde maden op wonden aan.
Deze behandeling maakt dood weefsel vloeibaar, doodt schadelijke bacteriën en stimuleert de genezing. Militaire chirurgen ontwikkelden het nadat ze hadden opgemerkt dat soldaten met door maden aangetaste wonden beter herstelden dan degenen zonder. Het is niet prettig om naar te kijken, maar het werkt.
Geneeskunde is vaak afhankelijk van dingen die we liever vermijden. De bloedzuiger is een van de beste voorbeelden van hoe de natuur een probleem oplost dat synthetische drugs soms niet kunnen oplossen.
